Gorączka – czy należy ją obniżać?

Dr n. biol. Doradca medyczny

Tadeusz Lietz

Sama gorączka nie jest chorobą. Może być jednak ważnym objawem toczącego się w organizmie procesu chorobowego.

 

Kiedy mówimy o gorączce?

Prawidłowa temperatura u zdrowego człowieka wynosi 36-37°C (mierzona w odbycie jest o 0,5°C wyższa, a mierzona w jamie ustnej o 0,3°C wyższa niż pod pachą). Temperatura ciała w ciągu doby może podlegać cyklicznym wahaniom wynoszącym od 0,5 do 1°C. Ciepłota ciała osiąga najniższe wartości podczas snu i wcześnie rano, natomiast najwyższa jest we wczesnych godzinach wieczornych. Płeć żeńska ma swoją specyfikę w tym zakresie, ponieważ na temperaturę ciała kobiet wpływa cykl jajnikowy: w czasie jajeczkowania temperatura ciała wzrasta o około 0,5°C.


"Przekroczenie progu 38°C oznacza „prawdziwą” gorączkę"

gorączka
Gorączka to reakcja obronna organizmu na toczące się procesy chorobowe

O stanie podgorączkowym mówimy, gdy temperatura ciała mierzona pod pachą wynosi 37-38°C, a przekroczenie progu 38°C oznacza „prawdziwą” gorączkę. Gorączkę powyżej 39°C uznaje się za wysoką, poważnie upośledzającą jakość życia chorego.

Skąd się bierze gorączka?

Gorączka to fizjologiczna reakcja obronna organizmu na toczące się w ustroju procesy chorobowe, np. zakażenia. Wśród innych przyczyn gorączki wymienia się toczące się w organizmie procesy patologiczne pod postacią rozpadu komórek nowotworowych lub uszkodzenia tkanek (np. mięśni szkieletowych po ich urazie). Jednak za najczęstsze przyczyny gorączki jako objawu reakcji obronnych organizmu uważa się infekcje wirusowe i bakteryjne.

W zewnętrznych strukturach tych mikroorganizmów znajdują się skomplikowane związki chemiczne, które są rozpoznawane „jako wróg” przez komórki naszego układu odpornościowego (leukocyty). Po zetknięciu się z wirusem czy bakterią leukocyt zaczyna produkować białka o działaniu zapalnym (zwane cytokinami). Działają one na specjalny ośrodek w mózgu (zlokalizowany w podwzgórzu), który odpowiada za regulację temperatury ciała. Ośrodek termoregulacji zostaje przestawiony na wyższy poziom wskutek czego rozpoczyna się „podgrzewanie” naszego ciała, ale temperatura zwykle nie przekracza progu 41°C.

Uważa się, że za zmianę w ośrodku termoregulacji odpowiedzialny jest wzrost syntezy substancji zwanych prostaglandynami. Mechanizm działania leków stosowanych w leczeniu gorączki u dzieci i dorosłych (np. paracetamolu, ibuprofenu czy aspiryny) polega właśnie na hamowaniu podwzgórzowej syntezy prostaglandyn.

Wysoka gorączka może być niebezpieczna

Gorączka jest więc zupełnie naturalną reakcją organizmu człowieka na zakażenie. Przez lata uważano, że jest wyłącznie korzystną reakcją obronną, zauważono jednak, że tylko niektóre bakterie giną w wysokich temperaturach, podczas gdy większość bakterii i wirusów może w warunkach wysokich temperatur nawet zwiększać swoją aktywność!

Obecnie polscy eksperci stoją na stanowisku, że gorączkę należy zwalczać jeżeli towarzyszy jej wyraźny dyskomfort i ogólne złe samopoczucie chorego. Farmakologiczne obniżenie gorączki należy rozważyć szczególnie u małych dzieci (ich system nerwowy jest bardzo wrażliwy na wysoką temperaturę ciała), a także u ludzi starszych, zwłaszcza osłabionych, cierpiących na choroby przewlekłe.

Charakterystycznym objawem gorączki są dreszcze. Są one skutkiem przestawienia ośrodka termoregulacji na wyższy poziom. W organizmie powstaje niedobór ciepła, co chory odczuwa jako zimno. Dreszcze, czyli drobne skurcze mięśniowe, produkują ciepło, które ma wyrównać temperaturę.


Mózg jest bardzo wrażliwy na wysoką temperaturę. Gorączka powyżej 41°C zaburza jego funkcjonowanie i może prowadzić do nieodwracalnego uszkodzenia komórek nerwowych

Objawy towarzyszące gorączce

Gorączka związana jest z szeregiem innych objawów, do których zaliczamy:  złe samopoczucie ogólne, ból głowy, bóle stawowo-mięśniowe (czyli „łamanie w kościach”), zwiększoną wrażliwość na światło i hałas. Chory odczuwa też pragnienie, suchość w jamie ustnej, na jego twarzy pojawiają się wypieki, a oczy stają się błyszczące. Przyspieszeniu może ulec tętno oraz częstość oddechów.

Gorączce często towarzyszy też oddawanie zagęszczonego moczu (jego barwa staje się intensywnie żółta), co wynika z odwodnienia organizmu. Mogą też wystąpić zaburzenia snu w postaci nadmiernej senności, lub przeciwnie – pobudzenia. Przy wysokiej gorączce w okolicach 40°C może dojść do ograniczenia świadomości (majaczenia).

reklama

Free email marketing powered by FreshMail