Jakie leki można stosować w ciąży?

Dr n. biol. Doradca medyczny

Tadeusz Lietz

Stosowanie leków podczas ciąży jest zawsze trudną kwestią dla lekarza dobierającego sposób leczenia. Bez względu na to, czy rozważa się przyjmowanie leków syntetycznych, czy substancji pochodzenia ziołowego – należy dobrze rozważyć terapię pod kątem bezpieczeństwa matki i jej dziecka.

 

Czemu podanie leku w ciąży to tak trudna to decyzja? Podany lek może być bowiem bezpieczny dla kobiety ciężarnej, ale negatywnie wpływać na rozwój nienarodzonego dziecka lub odwrotnie: substancja czynna może być względnie bezpieczna dla płodu, ale bezwzględnie przeciwwskazana u matki z powodu stanu jej zdrowia.

Które leki szkodzą w ciąży?

Choć nie każdy lek jest toksyczny dla płodu, to jednak często nie ma wystarczającej pewności, że dana substancja będzie bezpieczna dla dziecka. Leki, które przenikają przez łożysko do organizmu płodu mogą, choć nie muszą, wywierać negatywny wpływ na jego rozwój. Istnieją jednak takie leki, o których wiemy, że szkodzą ludzkiemu płodowi. Ich użycie w ciąży jest więc całkowicie zabronione przez cały czas jej trwania lub dopuszczalne tylko w wypadku zagrożenia życia matki. Do takich leków zalicza się między innymi niektóre leki psychotropowe oraz leki na nadciśnienie z grupy inhibitorów konwertazy angiotensyny (np. ramipryl).


"Każdy lek przyjmowany w ciąży należy skonsultować z lekarzem"

Osobny przypadek stanowi suplementacja kwasu foliowego, kiedy podawana substancja czynna jest w dużej mierze neutralna dla matki, ale niezbędna dla rozwijającego się organizmu dziecka.

Leki w ciąży

Jak działają leki w ciąży?

Szczególna ostrożność dotycząca stosowania leków przez przyszłe mamy jest jednak spowodowana nie tylko możliwym wpływem leków na płód, ale również zmianami fizjologicznymi, jakie zachodzą w organizmie kobiety w wyniku ciąży. Ciąża może zmieniać reakcję organizmu matki na leki, ponieważ zwykle w ciąży zmienia się ich metabolizm i wchłanianie. Na przykład organizm ciężarnej kobiety wydziela mniej kwasu żołądkowego, co może doprowadzić do zmian w przyswojeniu leków, których wchłanianie jest uzależnione od odczynu pH soku żołądkowego.

Ponadto wchłanianie leków może być zakłócone przez częste wymioty, które charakteryzuje szczególnie początkowy okres ciąży. W ciąży dochodzi również do zmian funkcjonowania nerek i wątroby, co znacznie wpływa na proces eliminacji leku z organizmu.

Leki a trymestr

Warto pamiętać, że istnieją substancje czynne, których użycie ograniczone jest tylko do pewnego okresu ciąży. Na przykład niesteroidowe leki przeciwzapalne (NLPZ) są bezwzględnie zakazane w III trymestrze ciąży, podczas gdy ich użycie w I i II trymestrze jest dopuszczalne w wyjątkowych sytuacjach.

Wiele leków zostało przebadanych pod kątem toksyczności dla płodu wyłącznie u zwierząt doświadczalnych, więc nawet wykazanie braku szkodliwego działania tych substancji czynnych na płód nie daje pewności, że będą one bezpieczne dla ludzkiego płodu. Wobec tego lepiej nie podawać tego typu leków kobiecie w ciąży, jeśli nie jest to szczególny przypadek.

Jakie leki są bezpieczne w ciąży?

Jest również grupa leków, które w badaniach klinicznych wykazały, że nie zagrażają rozwojowi ludzkiego płodu. Takie leki można zastosować podczas ciąży, jednak decyzję o ich zażyciu zawsze należy skonsultować z lekarzem. Należy przy tym pamiętać, że lek powinien być przyjmowany w możliwie najniższej dawce, przez najkrótszy czas i przy ścisłym przestrzeganiu zasad dawkowania.


W ciąży nie należy stosować środków przeczyszczających - mogą sprowokować skurcze macicy

Przykładem takiej substancji czynnej jest paracetamol – lek powszechnie stosowany w leczeniu bólu (np. bólu głowy, gardła, czy bólów mięśniowych i kostnych) i gorączki występujących przebiegu przeziębienia i grypy. Paracetamol należy zażywać możliwie jak najkrócej i w możliwie najniższej dawce z zachowaniem 4-6 godzinnych odstępów między dawkami.

Pamiętajmy, że u kobiet w ciąży dopuszczalne jest stosowanie preparatów zawierających paracetamol wyłącznie wtedy, gdy jest on jedyną zawartą w nich substancją czynną, a więc należy wykluczyć leki wieloskładnikowe, przeznaczone do zwalczania innych poza bólem i gorączką objawów przeziębienia czy grypy (np. łagodzące katar, kaszel czy ból zatok). Nie powinno się również stosować połączenia paracetamolu z kofeiną.

 

reklama

Free email marketing powered by FreshMail